आपली जागा… आपलेपणाच्या वलयात

 आपली जागा… आपलेपणाच्या वलयात 

✍️ सुनिलदत्त कुलकर्णी, जेजुरी 

कधी कधी वाटतं… आपण खूप मोठं काही गाठायचं म्हणून धावत राहतो… पण धावता धावता आपण जिथे पोहोचतो, तिथं आपली किंमत उरलेलीच नसते. तिथे फक्त आपली "उपयुक्तता" असते.

माणूस म्हणून आपल्या अस्तित्वाची, आपल्यातल्या भावनांची, विचारांची, अगदी उपस्थितीचीही जर कुठे कदर होत नसेल, तर ती जागा आपलीच कशी म्हणावी?

खूपदा आपण अशा ठिकाणी राहतो, जिथं आपल्याला केवळ सहन केलं जातं – सहन केलं जातं आपल्या चुकांनाही नाही, तर आपल्या शांततेला… आपल्या साधेपणाला… आपल्या ‘असण्या’ला!

आणि मग नकळत आपण स्वतःलाच कमी लेखू लागतो.

आपण स्वतःच स्वतःच्या अस्तित्वावर प्रश्नचिन्ह उभं करतो, फक्त इतरांचं प्रेम जिंकण्यासाठी… स्वीकार मिळवण्यासाठी…

पण सत्य फार सोपं असतं –

जिथे तुम्ही 'गरज' म्हणून नसता, तिथे 'गर्व' म्हणून राहू नका.

("जिथे तुमचं अस्तित्व उपयोगापुरतं आहे, तिथे तुम्ही अभिमानाने जगू नका… कारण तेथे राहणं गर्व नसतो, तो अपमान असतो.")

एक सत्यकथा आठवते.

मृणालिनी – अत्यंत गुणी, सहृदय, कष्टाळू शिक्षक. एका नामांकित शाळेत ती नोकरी करत होती. शिस्त, वेळेचं भान, विद्यार्थ्यांवर जीवापाड प्रेम… सगळंच परिपूर्ण. पण त्याच शाळेतील एका गटात ती सतत उपेक्षित. तिचं कौतुक कधी केलं जात नव्हतं, तिच्या यशाकडे पाहून नजर वळवली जायची. अधेमधे अपमानही झेलावे लागत.

तरीही ती टिकून होती… स्वतःच्या आत्ममुल्यापेक्षा त्या संस्थेच्या नावासाठी.

एक दिवस तिला एका लहान गावातील शाळेचा प्रस्ताव आला. मानधन कमी होतं, सुविधा कमी होत्या. पण तिला जिथे बोलावलं गेलं होतं, तिथं तिच्या व्यक्तिमत्त्वाला आदर होता… 

ती गेली.

आणि जिथे ती गेली, तिथं तिचं अस्तित्व उमललं. तिचा आदर झाला, तिला प्रेम मिळालं, तिला 'ऐकून घेतलं' गेलं.

माणसाला आयुष्यात सगळं हवं असतं… पण त्याचं 'आपलेपण' जिथं जपलं जातं, त्या जागेचं समाधान वेगळंच असतं.

जिथं तुम्हाला जपलं जातं, जिथं तुमच्या शांततेची किंमत आहे, जिथं तुमचं अस्तित्व कोणाचं ओझं नाही… तिथंच तुमची खरी जागा असते.

कारण माणूस 'सहन' होण्यास नव्हे, तर 'समजून' घेतलं जावं यासाठी जन्मतो.

शेवटी इतकंच —

आपल्याला जेथे 'आपण' म्हणून ओळखलं जातं, तेथेच आपली खरी ओळख उमटते… आणि तीच जागा आपल्या आयुष्याचं खरं मंदिरं ठरते.