"खरेपणाचा परीघ" ✍️ ललित लेख

 "खरेपणाचा परीघ"

✍️ सुनिलदत कुलकर्णी, जेजुरी 

आपण सगळेच आपल्या आयुष्यात नाती जपतो, मैत्री टिकवतो, सौहार्द राखतो… पण हे सगळं बहुतांश वेळा "आम्हाला काहीतरी मिळवायचं आहे" या हेतूने नकळत रंगवलेलं असतं. कुणीतरी आपल्या कामाचा, भविष्याचा, यशाचा एक संभाव्य टप्पा असतो आणि म्हणून आपण त्याच्या आजूबाजूला आदराने, आपुलकीने फिरत राहतो.

मात्र खरी कसोटी असते ती अशा व्यक्तीसमोर, जी आपल्यासाठी काहीही करू शकत नाही—न पैसा, न सल्ला, न पद, न मदत.
अशा वेळी आपण तिच्याशी कसे वागतो, हाच आपला खरा स्वभाव, खरी संस्कृती, आणि खरा माणूसपणा दर्शवतो.

एकदा पुण्याच्या स्टेशनवर रात्री गाडीची वाट पाहत बसलो होतो. गारठा होता, वेळ अनियमित होती आणि प्लॅटफॉर्मवरचा कोलाहल हळूहळू निवत चाललेला. माझ्या समोर एक वृद्ध बाई बसल्या होत्या — कपड्यांवर ओढणीचा चट्टा, पायात फाटलेले चप्पल, डोळ्यात अनोळखी भय.

त्यांच्याकडे कुणाचंच लक्ष नव्हतं. खूप वेळ त्या तिथंच बसून होत्या. मी थोडा पुढे सरकलो, गाठलं त्यांना.

"आई, कुठं जायचं आहे तुम्हाला?"

त्या थोडा वेळ गप्प राहिल्या. मग हळूच बोलल्या — "मुलगा पुण्याला नोकरीस आहे. पण फोन बंद आहे. घर सापडत नाही..."

काही विचार न करता त्यांना चहा आणून दिला, गोड बोललो,  आणि थोड्या वेळाने मुलगाही संपर्कात आला.

मला त्यांच्याकडून काहीच मिळणार नव्हतं. कधीच भेट होणार नव्हती पुन्हा.
पण त्या रात्री माझ्या मनाला एक विचित्र शांती लाभली होती…
हेच खरेपणाचं समाधान होतं.

आपण एखाद्या वेटरशी कसं बोलतो, कामवाल्यांच्या चुका किती सहज माफ करतो, ऑफिसमध्ये  सहकाऱ्याला कसा वागवतो…
या सगळ्यात आपल्या शब्दांपेक्षा अधिक बोलतो तो आपला स्वभाव.

कारण…
कृतीचं तेज शब्दांपेक्षा उजळ असतं.
आणि माणूसपणाचं मूल्य, ते केवळ ‘देणं-घेणं’ या गणितात मोजता येत नाही.

म्हणूनच एखाद्या व्यक्तीशी वागताना, ‘हा माझ्या काय उपयोगाचा?’ असा विचार न करता, ‘ह्याच्यासाठी मी माणूस म्हणून काय करू शकेन?’ हा विचार मनात आला,
तरच आपण खरंच ‘माणूस’ झालोय, असं समजा.

कारण काही क्षण स्वतःच्या हितापलीकडे पाहण्याची नजर असावी,
तीच एक दिवस आपल्या आयुष्यात खूप मोठा उजेड घेऊन येते…

🙏🏼