*भावपूर्ण श्रद्धांजली… 'आण्णा'—भालचंद्र पानसे यांना*- कविता

 *भावपूर्ण श्रद्धांजली… 'आण्णा'—भालचंद्र पानसे यांना*.

*"नाट्यदेवतेचा एक दीप मालवला…"*

नाट्यदेवतेच्या मंदिरात

एक दीप सतत तेजाने उजळत होता,

ती एक सावली होती… पण प्रकाश देणारी,

'आण्णा'—म्हणजे आमची साऱ्या रंगकर्म्यांची प्रेरणा होती.

रंगमंच हेच जीवन,

प्रत्येक संवादात त्यांचा आत्मा बोलायचा,

प्रत्येक नेपथ्याच्या रेषेत

एक सुक्ष्म अर्थ जणू ते विणायचे.

१९६० च्या 'दुरितांचे तिमिर जावो' पासून

प्रवास सुरू झालेला…

आणि नंतरच्या हजारो प्रयोगांत

"कला म्हणजे साधना" हे त्यांनी जणू जिवंत करून दाखवलं.

"एन्ट्री" काय असते… "एक्झिट" म्हणजे काय,

हे त्यांनी आम्हाला अनुभवातून शिकवलं.

डायलॉगपेक्षा संवाद… अभिनयापेक्षा भावना,

असंच काहीसं त्या प्रत्येक सरावामध्ये उमटलं.

ते फक्त दिग्दर्शक नव्हते—

ते आमचे रंगगुरू होते,

"भूमिकेला आत्मा दे" म्हणणारे,

अन "पात्र" कसं "प्रत्ययकारी" होतं हे शिकवणारे.

आज ते गेले…

एक्झिट घेतली… शेवटची.

पण हृदयातल्या त्या गूढ प्रकाशात

तसं ते अजूनही उभे आहेत, नेहमीप्रमाणे ....

जाता जाता एकच शिकवण देऊन गेले—

"जगणं म्हणजे रंगमंच…

आणि प्रत्येक क्षण, एक प्रयोग."

भावपूर्ण श्रद्धांजली… 'आण्णा'—भालचंद्र पानसे यांना.

– सुनिलदत्त कुलकर्णी, पुणे