अविनाश निंबाळकर : साधेपणातून घडलेला अर्थपूर्ण जीवनप्रवास

 

अविनाश निंबाळकर  : साधेपणातून घडलेला अर्थपूर्ण जीवनप्रवास

अविनाश निंबाळकर (संचालक - प्रकल्प , महापारेषण) यांचा जीवनप्रवास हा कुठल्याही झगमगाटाचा नाही; तो आहे अनुभवांनी समृद्ध झालेल्या साधेपणाचा, मूल्यांवर ठाम राहिलेल्या विचारांचा आणि समाजाशी नाळ घट्ट बांधलेल्या माणसाचा. स्वतःला ते नेहमी “कॉमन मॅन” म्हणतात; पण त्यांच्या आयुष्याकडे बारकाईने पाहिलं, तर कळतं की हा सामान्यपणा जाणिवांचा, कर्तव्यभावनेचा आणि माणुसकीचा आहे—जो आज दुर्मिळ होत चालला आहे.

बालपण : निसर्गाशी जोडलेली माती

नागपूरजवळील एका छोट्या गावात त्यांचं बालपण गेलं. साहेबांचं लहानपण म्हणजे निसर्गाचं मुक्त विद्यापीठ होतं. पावसाळ्यात भरून वाहणारे ओढे, पाण्याची तात्पुरती सोय, मातीशी जोडलेलं जगणं—या सगळ्याने त्यांच्या मनात संवेदनशीलतेची बीजं रुजवली. गावाकडचं आयुष्य म्हणजे कष्ट, मर्यादा आणि समाधान यांचा समतोल कसा साधायचा, हे त्यांनी नकळत शिकून घेतलं.

त्यांचे वडील शाळेत शिक्षक होते. त्यामुळे घरात शिक्षणाबद्दल आदर, शिस्त आणि प्रामाणिकपणा यांना विशेष महत्त्व होतं. वडिलांच्या सहवासामुळे ज्ञान ही केवळ नोकरी मिळवण्याची साधनं नसून ती व्यक्तिमत्त्व घडवण्याची प्रक्रिया आहे, ही जाणीव त्यांच्या मनात लहानपणापासून ठसली.

शिक्षण : स्वप्न, संघर्ष आणि दिशा

शालेय व महाविद्यालयीन शिक्षणानंतर त्यांनी अभियांत्रिकीचं शिक्षण घेतलं. इलेक्ट्रॉनिक्स हा विषय त्यांनी जाणीवपूर्वक निवडला. डिजिटल सिस्टिम्स, विज्ञान आणि संशोधन यांची त्यांना ओढ होती. इस्रोमध्ये काम करण्याचं स्वप्न त्यांनी पाहिलं होतं—देशासाठी विज्ञानाच्या माध्यमातून काहीतरी मोठं करण्याचं स्वप्न. ते स्वप्न प्रत्यक्षात आलं नाही; पण या अपूर्णतेने त्यांना कधीच निराश केलं नाही. उलट, जीवन आपल्याला जिथे घेऊन जातं, तिथेच आपली भूमिका शोधायची, हा दृष्टिकोन त्यांनी स्वीकारला.

व्यावसायिक जीवन : वीज म्हणजे जबाबदारी

अविनाश निंबाळकर यांचा व्यावसायिक प्रवास महाराष्ट्र राज्य विद्युत मंडळात  सुरू झाला. त्यांनी वीज क्षेत्राकडे केवळ तांत्रिक दृष्टिकोनातून पाहिलं नाही. त्यांच्या मते, वीज म्हणजे केवळ यंत्रणा नाही; ती लोकांच्या आयुष्यात उजेड आणणारी शक्ती आहे.

ट्रान्समिशन क्षेत्रात काम करताना त्यांनी जमिनीच्या अधिग्रहणापासून ते उंच मनोऱ्यांच्या उभारणीपर्यंत, सबस्टेशनपासून दीर्घ ट्रान्समिशन लाईनपर्यंत प्रत्येक टप्प्यावर काम केलं. हे काम अत्यंत कठीण, तणावपूर्ण आणि अनेकदा विरोधाला सामोरं जाणारं असतं. पण त्यांनी नेहमी सकारात्मक दृष्टिकोन ठेवला. “अडचण आहे म्हणजे मार्गही असेल” हा त्यांचा मूलमंत्र होता.

मराठी भाषा आणि विचारविश्व

मराठी ही त्यांची मातृभाषा. प्राथमिक शिक्षण मराठीत  झालं नसलं, तरी मराठी भाषेवरचं त्यांचं प्रेम अतूट राहिलं. वाचनाची सवय, विचारांची खोली आणि अनुभवांची सांगड यामुळे त्यांची मराठी अभिव्यक्ती समृद्ध झाली. महात्मा गांधी, सामाजिक चळवळी, वैचारिक साहित्य—या सगळ्याचं वाचन त्यांनी मनापासून केलं. लिहिण्याची इच्छा त्यांच्या मनात आहे; आणि निवृत्तीनंतर आपल्या अनुभवांवर आधारित पुस्तक लिहिण्याचं स्वप्न ते जपून आहेत.

समाजकार्य : कॉलेजपासून सुरू झालेली वाट

साहेबांचं समाजकार्य कुठल्याही पदावर पोहोचल्यानंतर सुरू झालेलं नाही; ते कॉलेजच्या तिसऱ्या वर्षापासून सुरू झालं. नागपूर–चंद्रपूर–गडचिरोली भागात सायकल प्रवास करत त्यांनी ग्रामीण वास्तव जवळून पाहिलं. शाळांमधील मुलं, आदिवासी भागातील आरोग्य समस्या, शिक्षणाचा अभाव, अंध मुलांचं जग—या सगळ्याने त्यांच्या मनाला अस्वस्थ केलं.

त्यांनी छोट्या छोट्या गोष्टींनी सुरुवात केली. दिव्यांग मुलांसोबत वाढदिवस साजरे करणे, गरजू महिलांना शिवणयंत्र देऊन स्वावलंबनाची वाट दाखवणे, मुलांच्या पोषणासाठी प्रयत्न करणे—ही कामं त्यांनी शांतपणे, कोणत्याही प्रसिद्धीशिवाय केली. “मायक्रो लेव्हलवर का होईना, पण एखाद्या माणसाचं आयुष्य थोडंसं बदलता आलं, तरी ते पुरेसं आहे,” हा त्यांचा ठाम विश्वास आहे.

बाबा आमटेंच्या विचारांचा त्यांच्यावर खोल प्रभाव आहे—हात निर्माणात असावा, मागण्यात नाही. त्यामुळेच त्यांनी कधीच मदतीसाठी आक्रोश केला नाही; चांगलं काम केलं, तर मदत आपोआप मिळते, हे त्यांनी अनुभवातून पाहिलं.

नाती, मैत्री आणि सकारात्मकता

अविनाश निंबाळकर यांच्यासाठी नाती फार महत्त्वाची आहेत. मित्रांशी मनसोक्त गप्पा, कुटुंबासोबत वेळ, आईच्या हातचं साधं जेवण—यातच त्यांना खरी ऊर्जा मिळते. फोनवर मित्रांशी बोलणं त्यांना विशेष आवडतं; कारण मैत्रीतून मिळणारा सुकून दुसरीकडे कुठेच मिळत नाही, असं ते मानतात.

सकारात्मक विचार ही त्यांच्या जीवनाची गुरुकिल्ली आहे. वैयक्तिक आयुष्य असो किंवा व्यावसायिक जबाबदाऱ्या—ते नेहमी सकारात्मक बाजू शोधतात. परिस्थिती कठीण असली, तरी “यातून आपण काय शिकू शकतो?” हा प्रश्न ते स्वतःला विचारतात.

अविनाश निंबाळकर यांचा जीवनप्रवास आपल्याला हे शिकवतो की मोठेपण म्हणजे पद, पैसा किंवा प्रसिद्धी नाही. खऱ्या अर्थाने मोठं होणं म्हणजे माणूस म्हणून संवेदनशील राहणं, आपल्या कामातून समाजात प्रकाश पसरवणं आणि आयुष्याकडे सकारात्मक नजरेने पाहणं.

ते स्वतःला “कॉमन मॅन” म्हणतात; पण त्यांच्या आयुष्याचा अर्थ मात्र असामान्य आहे—शांतपणे उजेड देणाऱ्या वीजवाहिनीसारखा, जो स्वतः न बोलता इतरांचं आयुष्य उजळवतो.

आदरणीय सर , आज आपल्या सेवानिवृत्ती दिनी आपले आरोग्य सदैव उत्तम राहो,
आपली वाटचाल अधिक यशस्वी व प्रेरणादायी ठरो,
आणि आपले मार्गदर्शन महापारेषण कंपनी ला
नवनवीन शिखरे गाठण्यास सतत प्रेरित करीत राहो—
हीच सदिच्छा.

✍️ सुनिलदत्त कुलकर्णी, वाळूज