तिचं प्रेम अभंग राहिलं… विश्वास मात्र भंग झाला
तिचं प्रेम अभंग राहिलं… आमचा विश्वास भंग झाला
(एक गोष्ट मात्र खरी—
आज मनात पूर्वीसारखा ओलावा उरलेला नाही, म्हणून कालचा जिव्हाळा खोटा ठरत नाही.
तो तेव्हा खरा होता.
अगदी निखळ होता.
कदाचित म्हणूनच आजची वेदनाही इतकी खरी आहे.
जिथे काहीच नसतं, तिथे काही तुटतही नाही.
तडा त्यालाच जातो,
जे कधीतरी घट्ट जोडलेलं असतं.)
✍️ सुनिलदत्त कुलकर्णी, वाळूज
तिचा प्रेमावर विश्वास होता.
आणि त्यांचं विश्वासावर प्रेम होतं.
दोन्ही भावना खऱ्या होत्या.
दोन्ही आपापल्या जागी निर्मळही असतील.
तरी एका वळणावर असं काही घडलं की तिचं प्रेम अभंग राहिलं आणि एका नात्याच्या पायाला नकळत तडा गेला.
दुःख तिच्या प्रेमाचं नव्हतं.
मनाने कुणाकडे ओढ घ्यावी, कुणाच्या सहवासात आपलं उद्याचं आयुष्य पाहावं, कुणाचा हात धरून पुढची वाट चालावी—हे शेवटी त्या मनानेच ठरवायचं असतं.
प्रेमाला आज्ञा देता येत नाही.
त्याला जातीची, प्रतिष्ठेची, अपेक्षांची किंवा समाजाने आखून दिलेल्या चौकटींची भाषा नेहमीच समजते असंही नाही.
वेदना प्रेमाची नव्हती.
ती होती—आपण इतके जवळ असूनही एखाद्या महत्त्वाच्या सत्यापासून इतके दूर कसे राहिलो?
नात्यांना दुखावणारे प्रश्न बहुतेकदा असेच असतात.
त्यांची उत्तरं दुसऱ्याकडे असतात; पण सल मात्र आपल्या वाट्याला येते.
काळ पुढे गेल्यावर त्याच घटनेकडे दुसऱ्या बाजूनेही पाहता येतं.
काही गोष्टी सांगायच्या असूनही सांगता येत नाहीत. शब्द नसतात म्हणून नव्हे; शब्द उच्चारल्यानंतर काय बदलेल, याची भीती असते म्हणून.
आपल्या निवडीमुळे आपलीच माणसं दुखावतील, दूर जातील किंवा आपल्याकडे पाहण्याची त्यांची नजर बदलेल—ही धास्ती माणसाला मौनाच्या आश्रयाला नेऊ शकते.
म्हणून प्रत्येक मौन म्हणजे फसवणूक नसते.
कधी कधी मौनाच्या मुळाशीही गमावण्याची भीती असते.
हे समजून घेता येतं.
पण समजून घेणं आणि मनातून स्वीकारणं या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.
कारण जवळच्या नात्यांत अपेक्षा ही नसते की प्रत्येक निर्णय आपल्याला विचारून घेतला जावा.
अपेक्षा त्याहून लहान असते—
“निर्णय तुझा असू दे;
पण तो आकार घेत असताना आपल्या नात्याला इतकं दूर ठेवू नकोस की शेवटी फक्त निर्णय कळावा—मनातला प्रवास नाही.”
बहुधा विश्वासाची खरी परीक्षा इथेच होते.
एका बाजूला स्वतःचं सत्य जपण्याची धडपड असते; दुसऱ्या बाजूला आपण त्या सत्यात सहभागी होण्याइतके जवळचे आहोत, ही समजूत असते.
दोन्ही बाजू आपापल्या जागी प्रामाणिक असू शकतात.
तरी नातं दुखावू शकतं.
कारण प्रत्येक जखम चुकीच्या हेतूनेच होते असं नाही.
काही जखमा फक्त वेळेवर न झालेल्या संवादातून जन्म घेतात.
नंतर स्पष्टीकरणं मिळतात.
कारणं समजतात.
परिस्थितीचं भानही येतं.
पण काही शब्दांचं एक वैशिष्ट्य असतं—
ते योग्य वेळी उच्चारले तर नातं सांभाळतात; उशिरा उच्चारले तर ते फक्त घडून गेलेल्या गोष्टींचा अर्थ सांगतात.
घडलेलं बदलू शकत नाहीत.
म्हणूनच कधी कधी मनात एक साधा प्रश्न उरतो—
“एकदा तरी सांगितलं असतं तर?”
या प्रश्नात निर्णयावर मालकी नसते.
समोरच्याने आपल्या मनाप्रमाणे वागावं, असा आग्रहही नसतो.
असते ती केवळ जवळीक खरी होती का, याची हुरहूर.
कदाचित सांगितलं असतं तरी मतभेद झाले असते.
प्रश्न निर्माण झाले असते.
अस्वस्थता आली असती.
पण निदान नात्याच्या दोन्ही बाजू एकाच सत्यासमोर उभ्या राहिल्या असत्या.
कारण मतभेद नेहमी नातं तोडत नाहीत.
कधी कधी न सांगितलेलं सत्य ते काम अधिक शांतपणे करतं.
आणि मग माणसं बदलतात.
पूर्वीची सहजता कमी होते.
हक्काचा स्वर मंदावतो.
काळजी असली तरी तिची अभिव्यक्ती बदलते.
जवळीक सावध होते.
आणि मन नकळत थोडं अंतर राखायला शिकतं.
यालाच कदाचित कडवटपणा म्हणतात.
तो नेहमी रागाच्या रूपात दिसत नाही.
कधी तो शांततेच्या रूपात येतो.
कधी अपेक्षा संपण्यात.
कधी काही विचारावंसं न वाटण्यात.
आणि कधी समोरच्याबद्दल सर्व काही जाणून घेण्याची एकेकाळची ओढच हळूहळू विरून जाण्यात.
यात एक विचित्र सत्य दडलेलं असतं—
आज जवळीक उरलेली नाही म्हणून कालचा जिव्हाळा खोटा ठरत नाही.
तो तेव्हा खरा होता.
आणि म्हणूनच त्यात झालेला बदलही जाणवतो.
जिथे काहीच नसतं, तिथे काही तुटत नाही.
तडा त्यालाच जातो,
जे कधीतरी घट्ट जोडलेलं असतं.
पण प्रत्येक तड्याला भरून काढण्याची जबाबदारीही नसते.
काही गोष्टी पूर्ववत होत नाहीत.
काही अंतरं मिटत नाहीत.
आणि प्रत्येक नात्याला पूर्वीसारखं करण्याचा प्रयत्न करायलाच हवा, असंही नाही.
काळाच्या एका टप्प्यावर हिशेबापेक्षा स्वीकार अधिक शांत वाटू लागतो.
कोण बरोबर आणि कोण चूक यापेक्षा—
जे घडलं, त्यानंतर नातं पूर्वीसारखं राहिलं नाही,
एवढं मान्य करणं पुरेसं ठरतं.
मग परत येण्याची अपेक्षा राहत नाही.
मागे वळून पाहण्याचा आग्रह राहत नाही.
आपल्या आयुष्यात आपली जागा किती उरली, याचा हिशेबही राहत नाही.
कारण काही हिशेब पुन्हा पुन्हा मांडले तरी उत्तर बदलत नाही.
फक्त मन अधिक थकतं.
शेवटी प्रत्येकजण आपापल्या निवडींचं आयुष्य जगत असतो.
त्या निवडींचं सुखही त्याचं.
त्यांची किंमतही त्याची.
आणि दुसऱ्या बाजूला उरलेल्या माणसांनीही आपल्या वाट्याला आलेल्या वास्तवाबरोबर जगायला शिकायचं असतं.
काळ काही गोष्टी विसरवत नाही.
तो फक्त त्यांच्याबरोबर शांतपणे जगण्याची सवय लावतो.
कदाचित नात्यांचंही असंच असतं.
प्रत्येक नात्याला शेवटचं वाक्य लिहावंच लागत नाही.
काही नाती अपूर्ण वाक्यासारखी राहतात.
पूर्णविराम नसतो.
पुढे लिहिण्याचा आग्रहही नसतो.
फक्त थोडीशी शांतता उरते.
आणि त्या शांततेत कधीकाळी असलेली जवळीक, न बोलता समजणारा आपलेपणा आणि एकमेकांच्या आयुष्यात असलेली जागा—
यांची पुसटशी जाणीव राहते.
तिचा प्रेमावर विश्वास होता.
आणि त्यांचं विश्वासावर प्रेम होतं.
तिचं प्रेम अभंग राहिलं…
विश्वास मात्र भंग झाला.
आता त्यापलीकडे कोण बरोबर होतं, कोण चुकलं—
हे सिद्ध करण्यात अर्थ नाही.
कारण काही नात्यांची गोष्ट निकालावर संपत नाही.
ती फक्त एका शांत जाणिवेवर थांबते—
कधीकाळी जे होतं, ते खरं होतं.
आणि आज जे उरलं आहे…
तेही खरंच आहे.
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा